Dịch tả lợn Châu Phi luôn là thách thức lớn đối với ngành chăn nuôi khắp nơi từ trước tới nay. Virus gây ra loại bệnh này có khả năng tồn tại bền bỉ và lây lan rất nhanh trong môi trường tự nhiên. Việc nắm vững kiến thức phòng dịch là chìa khóa sống còn giúp các hộ chăn nuôi bảo vệ tài sản của mình.
1. Dịch tả lợn Châu Phi là gì?
Bệnh dịch tả lợn Châu Phi do virus ASF có cấu trúc DNA phức tạp gây ra trên đàn heo. Loại virus này không lây sang người nhưng lại gây tỷ lệ tử vong tuyệt đối trên các giống lợn.
Mầm bệnh có sức đề kháng cực cao đối với các tác động vật lý và hóa học thông thường. Chúng có thể tồn tại trong thịt đông lạnh đến vài năm hoặc trong phân suốt nhiều tháng. Điều này khiến công tác kiểm soát sự lây lan của dịch bệnh trở nên vô cùng khó khăn.
Virus dịch tả Châu Phi lây truyền chủ yếu qua tiếp xúc trực tiếp giữa lợn khoẻ và lợn bệnh hoặc qua các phương tiện bị nhiễm bệnh như quần áo, dụng cụ chăn nuôi. Con đường lây truyền trực tiếp qua tiếp xúc giữa lợn khỏe và lợn bệnh cũng rất phổ biến. Dịch tả Châu Phi chỉ xảy ra ở lợn, không lây sang người hay các động vật khác nhưng lại gây thiệt hại nghiêm trọng về kinh tế cho ngành chăn nuôi.
2. Các triệu chứng nhận biết sớm dịch tả lợn Châu Phi
Lợn mắc dịch tả lợn Châu Phi thường khởi phát bằng biểu hiện sốt cao từ 40 đến 42 độ C và bỏ ăn hoàn toàn. Chúng nằm tụm lại và giảm phản xạ với môi trường xung quanh.
Trong giai đoạn toàn phát, lợn xuất hiện tình trạng xuất huyết dưới da tại vùng tai, bụng, đùi và mỏm chân. Đồng thời, da lợn lúc này sẽ chuyển màu đỏ sẫm hoặc tím tái rõ rệt. Nhiều cá thể bệnh có biểu hiện khó thở, thở gấp, ho nhẹ, tiêu chảy lẫn máu hoặc táo bón kéo dài, nôn mửa và suy kiệt nhanh chóng.
Ở lợn nái mang thai, dịch tả Châu Phi có thể gây sảy thai đột ngột hoặc đẻ non, làm giảm nghiêm trọng năng suất sinh sản của cả đàn. Thể bệnh cấp tính thường khiến lợn chết sau 2 đến 10 ngày kể từ khi phát bệnh. Tỷ lệ tử vong ở giai đoạn này có thể lên tới gần như toàn bộ đàn nếu không được kiểm soát kịp thời.
Trong một số trường hợp thể mạn tính hiếm gặp, lợn có thể kéo dài thời gian bệnh với biểu hiện gầy sút, viêm khớp, viêm phổi,… Do đó, việc nhận diện sớm các triệu chứng dịch tả Châu Phi giúp khoanh vùng, cách ly và tiêu hủy nhằm hạn chế nguy cơ lây lan diện rộng.
3. Nguy cơ tái bùng phát dịch tả lợn Châu Phi trong năm 2026
Chuyên gia ngành thú y đánh giá nguy cơ tái bùng phát dịch tả lợn Châu Phi ở lợn trong năm 2026 vẫn hiện hữu. Nguyên nhân của điều này là do virus có khả năng tồn tại lâu dài trong môi trường và sản phẩm thịt nhiễm bệnh.
Quá trình di chuyển lợn thương phẩm giữa các địa phương chưa kiểm soát chặt chẽ. Điều này tạo điều kiện thuận lợi cho virus ASF lây lan từ vùng này sang vùng khác. Thời tiết ấm lên trong mùa mưa và biến động khí hậu khiến điều kiện ổ dịch khó kiểm soát, tăng nguy cơ tái xuất hiện virus.
Các trang trại quy mô nhỏ thiếu biện pháp an toàn sinh học nghiêm ngặt dễ trở thành điểm khởi phát mới của dịch tả lợn. Bên cạnh đó, việc buôn bán thịt lợn, sản phẩm thịt chưa được kiểm soát an toàn xuyên suốt chuỗi cung ứng cũng làm tăng nguy cơ tái nhiễm. Người nuôi cần theo dõi tình trạng sức khỏe đàn lợn thường xuyên, báo ngay với cơ quan thú y khi nghi ngờ dịch tả Châu Phi. Điều này sẽ giúp hạn chế nguy cơ dịch bùng phát.
4. Cách phòng tránh dịch tả lợn Châu Phi
Việc chủ động áp dụng các biện pháp phòng ngừa đồng bộ là giải pháp duy nhất để bảo vệ đàn vật nuôi an toàn. Những hướng dẫn chi tiết dưới đây sẽ giúp hộ chăn nuôi thiết lập hàng rào bảo vệ vững chắc trước sự tấn công của virus:
4.1. Kiểm soát khu vực chăn nuôi cẩn thận
Chủ trang trại nên xây dựng rào chắn cách ly hoàn toàn khu vực nuôi nếu nghi ngờ có dịch. Việc kiểm soát người và phương tiện ra vào phải thực hiện khắt khe. Mọi vật dụng cá nhân phải được sát trùng trước khi đưa vào chuồng.
Công nhân chăn nuôi cần thay bảo hộ lao động riêng biệt hàng ngày. Các lối ra vào chuồng nuôi nên bố trí hố sát trùng vôi. Việc hạn chế tối đa người lạ thăm quan giúp giảm nguy cơ lây. Chủ trại nên lắp đặt hệ thống lưới ngăn chặn côn trùng xâm nhập. Các loài động vật trung gian như chuột cần được tiêu diệt triệt để.
4.2. Quản lý nguồn thức ăn và nước uống đạt chuẩn vệ sinh
Để phòng chống dịch tả lợn Châu Phi, nguồn nước cho lợn uống phải được kiểm tra độ sạch định kỳ. Bà con không nên sử dụng thức ăn thừa từ nhà bếp chưa qua nhiệt. Các loại cám chăn nuôi cần có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng để đảm bảo sức khỏe và sự phát triển của lợn.
Kho chứa thức ăn phải được đảm bảo khô ráo và không bị ẩm mốc. Việc bổ sung các chế phẩm sinh học giúp hệ tiêu hóa của lợn thêm khỏe mạnh. Cám nano thảo dược từ HUFEED hỗ trợ tăng cường sức đề kháng, chống lại nhiều nguy cơ bệnh tật. Cám được chiết xuất từ thiên nhiên còn giúp thịt lợn sạch và thơm hơn.
4.3. Vệ sinh tiêu khử trùng chuồng trại định kỳ
Việc phun thuốc sát trùng toàn bộ trang trại nên được diễn ra hàng tuần với các chất khử khuẩn nằm trong danh mục cho phép. Bề mặt chuồng trại cần được quét dọn sạch sẽ bụi bẩn hàng ngày. Nhà nông có thể khử trùng bằng vôi bột để tiết kiệm chi phí mà vẫn an toàn với con người, vật nuôi và môi trường.
Ngoài ra, bà con nên thường xuyên khử mùi hôi chuồng nuôi và các khu vực lân cận để tiêu diệt mầm bệnh từ gốc rễ. Bạn pha 100g chế phẩm sinh học BIO EKM với 15 lít nước thì có thể phun khử mùi trên diện tích 450m2. Chế phẩm này giúp khử mùi hiệu quả chỉ sau khoảng 15 phút kể từ khi phun, không mùi, không độc hại.
Sau mỗi lứa nuôi, bà con cần để trống chuồng ít nhất 02 tuần lễ. Các dụng cụ chăn nuôi phải được rửa sạch và phơi dưới nắng. Ánh nắng mặt trời góp phần tiêu diệt vi khuẩn gây hại tự nhiên. Môi trường sạch sẽ giúp hạn chế tối đa sự khu trú của virus.
4.4. Theo dõi sức khỏe đàn lợn và tiêm phòng đầy đủ
Người chăn nuôi nên quan sát biểu hiện của lợn mỗi buổi sáng và các dấu hiệu bất thường về thân nhiệt phải được lưu ý lại. Việc tiêm vaccine phòng dịch tả lợn Châu Phi và các bệnh truyền nhiễm khác là rất cần thiết. Bởi lẽ, cơ thể lợn khỏe mạnh sẽ chống chọi tốt hơn với dịch bệnh.
Khi phát hiện lợn ốm, nhà nông cần cách ly ngay lập tức khỏi đàn, lấy mẫu xét nghiệm để xác định chính xác nguyên nhân gây bệnh. Hộ chăn nuôi không được tự ý điều trị bằng kháng sinh liều mà cần tham khảo ý kiến từ các chuyên gia thú y có kinh nghiệm để được hỗ trợ xử lý.
5. Kết luận
Dịch tả lợn Châu Phi hiện nay vẫn đang là mối đe dọa lớn đối với ngành chăn nuôi. Việc chủ động phòng bệnh giúp người nông dân giảm thiểu rủi ro về kinh tế. An toàn sinh học cần được thực hiện nghiêm túc và xuyên suốt quá trình nuôi để lợn khỏe mạnh, lớn nhanh bền vững. HUFARM luôn sẵn sàng đồng hành cùng bà con với những giải pháp chăn nuôi tiên tiến, hiệu quả lâu dài.
